Onderzoeksgroep Kunstwetenschap

Hoofd

Voorstelling

Het onderzoek aan de onderzoeksgroep is geconcentreerd rond een drietal clusters. Het gemeenschappelijk studiedomein 'de kunst van de Lage Landen/Flemish Art' fungeert als onderzoeksmatige koepel, maar de chronologie faseert het onderzoek.

Voor de periode van de middeleeuwen staat onderzoek van miniatuurkunst en aanverwante schilderkunst (Vlaamse Primitieven) centraal. Daarnaast wordt er intensief onderzoek verricht naar grafiek uit de periode van de late 15de eeuw tot en met de 16de eeuw (Jan Van der Stock). Het onderzoeksdomein van Barbara Baert betreft de iconologische methode, met name de functie, de context en de inplanting van de visuele cultuur in relatie tot de literaire en mondelinge tradities, de liturgie en de (sacrale) topografie. Haar onderzoeksprojecten worden gekenmerkt door een interdisciplinair karakter, zoals projecten in samenwerking met de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen (http://theo.kuleuven.be/page/projects/300/).

Voor het onderzoek naar de kunst van de nieuwe tijd concentreert de aandacht zich op de Zuid-Nederlandse Renaissance- en barokkunst. Aan de afdeling komen alle disciplines aan bod: schilderkunst (Katlijne Van der Stighelen), beeldhouwkunst (Leo De Ren) en architectuur (Krista De Jonge). Bijzondere aandacht gaat ook uit naar de sierkunsten van de nieuwe tijd, waarbij studie van Vlaamse wandtapijten (Koen Brosens) en edelsmeedwerk (Leo De Ren) primordiaal is.

Inzake de nieuwste tijd spitst het onderzoek zich toe op Belgische kunst in internationale context. Zwaartepunten zijn fotografie in relatie tot schilder- en beeldhouwkunst (Hilde van Gelder) en architectuur (Luc Verpoest).

Het opzet bestaat tevens om meer interdisciplinair onderzoek door te voeren in samenwerking met de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen (vooral antropologie; Paul Vandenbroeck).

1. Middeleeuwen - Illuminare. Studiecentrum voor miniatuurkunst (KU Leuven)

Illuminare. Studiecentrum voor Miniatuurkunst (KU Leuven) is opgericht in 1983 door wijlen Maurits Smeyers en wordt thans door Jan Van der Stock geleid. Het concentreert zich als documentatie- en onderzoekscentrum op de studie van verluchte handschriften uit de Zuidelijke Nederlanden in de vijftiende en het begin van de vroege zestiende eeuw. Het verluchte handschrift wordt in zijn diverse aspecten bestudeerd: zowel kunsthistorische, sociaal-historische als boekhistorische aspecten komen aan bod.

Eén van de basistaken van het Studiecentrum is het aanleggen van documentatiemateriaal zowel in papieren als in digitale vorm. Informatie van codicologische, (boek)historische, iconografische, stilistische en bibliografische aard wordt per handschrift verzameld, evenals foto- (foto's, dia's, ekta's, cd-rom's) en vergelijkingsmateriaal. Daarnaast bewaart het Studiecentrum een uitgebreide documentatie over miniaturisten, scriptoria, boektypes, boekbanden en dergelijke meer.

Het Studiecentrum bevordert op een actieve wijze de contacten tussen binnen- en buitenlandse onderzoekers. Via projecten is het geassocieerd met de Koninklijke Bibliotheek van België in Brussel, het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium en het Studiecentrum voor de Vlaamse Primitieven (beide in Brussel), het J. Paul Getty Museum in Los Angeles en de Bibliothèque Nationale de France in Parijs. Alle documentatie staat steeds ter beschikking van specialisten en studenten. Het Studiecentrum is actief betrokken bij de contactgroep waarvan ook het Research Centre for Illuminated Manuscripts in Londen (Courtauld Institute), The British Library (Londen) en Le Centre de Recherches en Histoire de l'Art pour l'Europe du Nord-Artes van de Universiteit van Lille deel uitmaken.

Barbara Baert initieerde de internationale Iconology Research Group in een bilateriaal akkoord met de Universiteit Utrecht. Deze IRG organiseert binnen het kader van Illuminare zijn jaarlijkse studiedagen Iconology@, waar een internationaal onderzoeksplatform wordt geboden aan de relatie tussen de boekwetenschappen, de iconografie en andere disciplines van de menswetenschappen, zoals de antropologie.

2. Nieuwe Tijd

De WOG (Wetenschappelijke Onderzoeksgemeenschap FWO-Vlaanderen) van de Vlaamse Renaissance- en barokkunst biedt een uitstekend kader om veelvuldig wetenschappelijke initiatieven te ontwikkelen. Zo is tijdens het academiejaar 2005-2006 een Onderzoeksgroep Schilderkunst van de Nieuwe Tijd in interdisciplinair perspectief opgestart. Pre- en post-doctorale onderzoekers van de K.U.Leuven, Universiteit Antwerpen en de Université Catholique van Louvain-la-Neuve maken hiervan deel uit. In de reeks Pictura Nova. Studies in 16 th and 17 th Century Flemish Painting and Drawing (Editors: Hans Vlieghe en Katlijne Van der Stighelen) zullen in 2008 een 12de en een 13de deel verschijnen respectievelijk over de familie Steenwyck (Jeremy Howarth) en over Gonzales Coques (Marion Lisken-Pruss). Daarnaast is een 3de deel verschenen in de reeks Museums on the crossroads met verslagen van recent door de onderzoeksgemeenschap georganiseerde symposia: Sponsors of the Past. Flemish Art and Patronage 1550-1700 (edited by Hans Vlieghe and Katlijne Van der Stighelen, Turnhout, 2005). In september 2008 volgt het 4de deel: Pokerfaced. Flemish and Dutch Baroque Faces unveiled (editet by Katlijne Van der Stighelen and Bert Watteeuw).

Naast de recuperatie van de door de canon bekrachtigde kunsten maakt het deel uit van de doelstellingen om ook de door vrouwen geleverde artistieke productie te retraceren en te bestuderen. In het spoor van de tentoonstelling ‘Elck zijn waerom. Vrouwelijke kunstenaars in België en Nederland, 1500-1950' , Antwerpen, KMSK-Arnhem, Museum voor Moderne Kunst, 1999-2000, wordt er systematisch onderzoek gedaan naar schilderessen. Een tentoonstelling over Michaelina Woutiers in internationale context is voorzien voor 2010. Kruisbestuiving met de studie van de contemporaine sierkunsten is eveneens aangewezen (zie infra).

3. Sierkunsten, met bijzondere aandacht voor de Nieuwe Tijd

Binnen de onderzoeksgemeenschap Kunst uit de Lage Landen gaat ruime aandacht uit naar de organisatie en de productie van de stedelijke kunstnijverheden. De decoratieve kunsten (of sierkunsten) droegen immers in belangrijke mate bij tot de artistieke uitstraling van de Lage Landen in Europa. In het bijzonder de edelsmeedkunstkunst en de wandtapijtkunst van de vijftiende tot en met de achttiende eeuw zijn voorname onderzoekspolen die inhoudelijk en methodologisch sterk aanleunen bij het onderzoek naar de schilder- en beeldhouwkunst uit die periode (Leo De Ren en Koen Brosens). In de reeks Studies in Western Tapestry (Editors: Guy Delmarcel en Koen Brosens) zullen in 2008 het derde en vierde deel verschijnen. De publicatie van Marks and Signatures on Ancient Flemish Tapestry. A Lexicon (G. Delmarcel) staat eveneens op stapel, net als European Tapestries in The Art Institute of Chicago (K. Brosens)[2008; AIC & Yale University Press].

4. Nieuwste Tijd

Het zwaartepunt van het onderzoek voor de Nieuwste Tijd concentreert zich rond het Lieven Gevaert Centre (Hilde Van Gelder). De doelstelling van het Lieven Gevaert Centre for Photography is de studie van artistieke fotografie in een interdisciplinair en internationaal kader. Het bevordert het onderzoek naar en in de fotografie als een artistiek medium op masters- en doctoraatsniveau. De ontsluiting van de onderzoeksresultaten verloopt in de eerste plaats via een boekenreeks en een online-tijdschrift (Image&Narrative). Het centrum organiseert tevens symposia, lezingen en workshops voor diverse doelgroepen en treedt op als gastcurator van tentoonstellingen. Ook voor de Nieuwste Tijd is de interdisciplinaire opening naar de studie van de architectuur in de 18de en de 19de eeuw voorzien (Luc Verpoest).

Organigram

Klik hier voor de plaats van de onderzoekseenheid binnen het organigram van de KU Leuven.

Samenstelling

De Onderzoeksgroep bestaat uit volgende onderzoeksgemeenschappen:

Contact

Hoofd:

Jan Van der Stock

Secretariaat:

M. Van Gemert
Faculteit Letteren
Onderzoekseenheid Archeologie, Kunstwetenschap en Musicologie
Blijde Inkomststraat 21 - bus 3313
3000 Leuven
tel 00 32 16 32 50 50
fax 00 32 16 32 48 72
e-mail mieke.vangemert@arts.kuleuven.be

Taakbalk

Navigatie